Bohumil Hrabal: Tiếng cười cận kề cái chết

Có chất hí lộng, và một nỗi buồn, trong viễn cảnh một tham vọng lớn (“cho cả nhân loại ấy chứ”) tới mức phải luôn vỡ mộng, và cũng hí lộng trong cái cách dễ dãi và thậm chí tự hào mà nhân vật này chấp nhận mình tuyệt vọng: chẳng phải y cũng có chút hài lòng với “đám mây đen nhỏ xíu” đã cản trở số phận đấy ư? – ít ra thì y cũng có chút danh tiếng đó chứ. Do đó nhân vật này có thể là lớn lao không chỉ trong tham vọng riêng mà còn trong cách y chấp nhận định mệnh. Và cái cụm từ “đám mây đen nhỏ xíu” há chẳng phải đã được viết rất khéo đó sao? Nó ám chỉ một kẻ tự thấy mình ngon lành đến độ y tự nhìn bản thân như một bình diện địa lý, như một vùng đất bị che phủ u ám đang trải qua một đợt áp thấp trên bản đồ thời tiết châu Âu. Quan trọng nhất, “nhỏ xíu” là một từ tuyệt hay, vì nó hàm ý rằng người đàn ông này, dù có lẽ kiêu hãnh về điều bất lợi của mình, nhưng cũng có thể khinh thường chính điều đó, hoặc tin rằng y có thể gạt bỏ nó đi ngay bất cứ lúc nào cần và tiếp tục làm những chuyện đại sự. Continue reading Bohumil Hrabal: Tiếng cười cận kề cái chết

Advertisements

“Một sự thật cá nhân bị dồn nén tận đáy của ý thức”: Lối viết và tiếng nói nữ trong “Chiến tranh không có một khuôn mặt phụ nữ”

Một tác phẩm như Chiến tranh không có một khuôn mặt phụ nữ, với quy mô cực kì lớn của những đối tượng tham gia phỏng vấn, là một sự thể hiện đậm đặc lối viết nữ vì lời trần thuật không chỉ của riêng một nhân vật, một tác giả nữ (vốn chỉ đưa một lượng rất ít lời kể và kinh nghiệm của mình) mà là của chung một cộng đồng nữ. Thế giới trải nghiệm trong tác phẩm là một tự sự nữ, theo cách nói của Hélène Cixous. Như chính tác giả nhận xét, đó là “các câu chuyện thuộc một tính chất khác và nói về những chủ đề khác”, tạo nên “cuộc chiến tranh ‘nữ’ có những màu sắc riêng của nó, những mùi riêng của nó, nguồn chiếu sáng riêng và không gian cảm xúc riêng của nó”. Lối viết nữ biểu hiện qua cách thức tư duy, cách thức tổ chức câu chuyện của những nữ cựu binh. Khi họ kể về chính họ, tái hiện ký ức về cuộc chiến tranh, thì ngay cả ngôn ngữ trong tác phẩm cũng thay đổi so với thứ ngôn từ nam quen thuộc. Continue reading “Một sự thật cá nhân bị dồn nén tận đáy của ý thức”: Lối viết và tiếng nói nữ trong “Chiến tranh không có một khuôn mặt phụ nữ”

Yuika Kitamura, Sự nổi lên của manga dành cho thiếu nữ và văn hóa thiếu nữ

Manga dành cho thiếu nữ, phát triển từ bước đầu khiêm tốn, đã đóng một vai trò cốt yếu trong văn hóa thiếu nữ thời hậu chiến. Gần đây, nó đã mở rộng ra khỏi văn hóa thiếu nữ để có được lượng độc giả rộng lớn hơn bao gồm phụ nữ trưởng thành, nam thiếu niên, đàn ông và độc giả toàn thế giới. Continue reading Yuika Kitamura, Sự nổi lên của manga dành cho thiếu nữ và văn hóa thiếu nữ

Atwood đã dạy tôi làm đàn bà như thế nào: Đọc lại Chuyện người Tùy nữ năm 2018

Xét trên góc độ “vấn đề phụ nữ”, cả trong tác phẩm lẫn trong sự tương tác với thế giới bên ngoài, thì Chuyện người Tùy nữ là một cuốn vỡ lòng rất tốt; nó không chỉ gom hầu như đầy đủ mọi vấn đề Atwood từng bàn đến về cái tạm gọi là căn tính nữ, mà còn tiếp cận những vấn đề đó theo những hướng mà các tác phẩm về sau chỉ củng cố và làm rõ thêm chứ không hề lật ngược. Sự tiếp nhận bùng nổ của những người xem đối với season 1 của phim, việc cuốn sách trở thành đầu sách bán chạy nhất của Amazon và Audible năm 2017, cho thấy bộ vấn đề đó đã và vẫn là những điều cơ bản mà phụ nữ ngày nay phải đối mặt, dù có thể hình hài đã thay đổi chút ít. Và Atwood, một nhà hoạt động xã hội/chính trị/môi trường cũng nhiều như một nhà văn, hẳn không phiền khi thấy thế hệ mới đã hớn hở cướp lấy biểu tượng ruột của bà để biến thành một biểu tượng hùng mạnh của hoạt động chính trị thập kỷ 201x. Continue reading Atwood đã dạy tôi làm đàn bà như thế nào: Đọc lại Chuyện người Tùy nữ năm 2018

Tác phẩm nghệ thuật trong kỷ nguyên nhân bản kỹ thuật

“Tác phẩm nghệ thuật trong kỷ nguyên nhân bản kỹ thuật”, được coi là văn bản sáng lập ngành lý thuyết truyền thông ngày nay, tiểu luận nổi tiếng nhất và có thể là quan trọng nhất của Walter Benjamin, ra đời năm 1935 tại Pháp, nơi ông đang lưu vong và khá cô đơn về tinh thần. Ông hy vọng qua đó tham dự vào việc đề ra một đường lối nghệ thuật cách mạng, song không như ông mong đợi, nó vừa không được công bố tại Liên Xô, vừa đụng phải những phản ứng gay gắt trong giới trí thức cánh tả ở Pháp. Continue reading Tác phẩm nghệ thuật trong kỷ nguyên nhân bản kỹ thuật

Simenon, ba vợ trăm nhà nghìn cuốn sách

Tít do nhà Z đặt có tính tượng trưng. Trên thực tế thì số lượng phụ nữ có quan hệ luyến ái lâu dài với Simenon nhiều hơn những người được nhắc đến trong bài viết này, và năm 1977, ông ước tính mình đã có quan hệ tình dục với 10000 phụ nữ. Ông cũng tự nhận mình dành ra trên lịch 11 ngày mỗi khi bắt đầu một cuốn sách, 8 để viết, 3 để sửa. Continue reading Simenon, ba vợ trăm nhà nghìn cuốn sách

Ray Bradbury – nhà thơ của văn xuôi

Nét độc đáo của Ray Bradbury và chính là điều giúp tác phẩm của ông vượt ra ngoài ranh giới chật hẹp của những truyện viễn tưởng thông thường chính là khía cạnh thực tế lồng trong bối cảnh hoang đường siêu thực: Những điều vĩnh cửu trong bản chất con người được ông phơi bày dưới ánh sáng của một thế giới khác; những điều mà chính chúng ta thường quên lãng trong cuộc sống thường nhật tầm thường và đơn điệu bỗng nhiên nổi bật lên như một phát kiến mới mẻ: Tại sao ta sống? Continue reading Ray Bradbury – nhà thơ của văn xuôi