Nero, nhà thơ bạo chúa của Kosztolányi Dezső: Sự nguy hiểm của nghệ thuật và tri thức

Một dân chơi sách tại Việt Nam kể rằng trước đây, chuyện tìm thấy bản dịch Nero giống như một khám phá. Đến lượt tôi, vào thời điểm năm 2019, cũng xin được xác nhận rằng đây là một khám phá, thậm chí là một đột phá. Continue reading Nero, nhà thơ bạo chúa của Kosztolányi Dezső: Sự nguy hiểm của nghệ thuật và tri thức

Tận thế hay không khi loài vật lên ngôi?

Chưa ở đâu, quy luật của “tận thế” lại được diễn giải một cách giản dị và tự nhiên như vậy. Từ đầu đến cuối, mạch truyện cứ tự nó phát triển theo đúng trật tự logic của nó, không bất ngờ, không giật gân. Không có một chi tiết, sự kiện đặc biệt nào làm tụi độc giả vô can với tận thế đột nhiên cảm thấy: “Ồ, biến cố này lớn, chính nó đã làm nên tận thế”. Continue reading Tận thế hay không khi loài vật lên ngôi?

Isaac Bashevis Singer – Người kể chuyện tài hoa cho trẻ nhỏ

Cả hai nhân vật này đều là những người luôn mong muốn trở thành người kể chuyện sau khi trải qua nhiều sóng gió của cuộc đời: “Khi một ngày trôi qua, nó không còn đó nữa. Vậy thì nó còn lại gì? Không gì hơn một câu chuyện. Nếu như những câu chuyện không được kể lại hoặc những cuốn sách không được viết ra, con người sẽ sống như những con vật, chỉ sống cho hết ngày”. Continue reading Isaac Bashevis Singer – Người kể chuyện tài hoa cho trẻ nhỏ

Văn học dịch quý I 2019: Văn chương cái sự đọc thật khó nói

Sách vở vẫn thì bạt ngàn như đồng ruộng, như tài nguyên đất nước mà bài học vỡ lòng năm nào chúng tôi được nhồi đầy: ưỡn ngực: hào sảng: cò bay gãy/mỏi cánh: không hết: Pulitzer, có Pulitzer, Goncourt, có Goncourt, Mỹ La tinh, có Mỹ La tinh, gaylit, có gaylit. Éo le nhiều nỗi, nhiều là thế nhưng không phải cuốn nào cũng hợp tạng, mà cuốn hợp tạng thì không phải có bao trang đều hợp tạng ngần ấy trang. Đọc với điếc gần như là vờn đuổi, nơi độc giả và văn bản dằn mặt, khích lệ, cắn xé nhau, làm nhau hưng phấn, làm nhau thất vọng, đôi khi nói lời cay đắng. Continue reading Văn học dịch quý I 2019: Văn chương cái sự đọc thật khó nói

Trần Vũ: Một thiếu quê hương

Như vậy, nét độc đáo từ Phép tính của một nho sĩ nằm ở việc cuốn sách khiến người đọc có cảm giác luyến tiếc về… những tác phẩm chưa “được xuất bản tại Việt Nam” của Trần Vũ. Nó hé lộ ra những chân trời bị kiểm duyệt mà người đọc buộc phải vượt qua những tường lửa, tiếp xúc chúng một cách vụng về trong miền văn chương “không biên giới nào đó”. Sự chắp ghép rời rạc của tập sách bắt buộc người đọc phải chạy theo các chỉ dấu, sắp xếp chúng theo một trật tự có logic, đưa ra nhận định và hoài vọng về một tư tưởng… đôi khi chính tác giả cũng không lường đến. Trong “chiếc bình của Nhã Nam”, truyện ngắn Trần Vũ đã đến Việt Nam theo một cách kỳ quặc và đánh đố người đọc như vậy. Continue reading Trần Vũ: Một thiếu quê hương

Trong chiếc bình Nhã Nam: Đọc Trần Vũ

Sân khấu tạo ra một thế giới, một vũ trụ biệt lập, hai “cánh gà” của nó cho phép quá khứ đi vào một bên, tương lai đi vào từ phía bên kia, gặp nhau ở thời khắc hiện tại với phông nền giàu sức biểu tượng, nặng nề mà dễ vụn vỡ bởi các chiều thời gian, trung tâm sân khấu là các nhân vật và những hình tượng kì vĩ có khả năng cứ lớn lên mãi như sau một tấn kịch rực rỡ, như vũ trụ sau một vụ bigbang. Continue reading Trong chiếc bình Nhã Nam: Đọc Trần Vũ

Top 20 văn học dịch 2018

Những năm trước khi chọn Top 10 Văn học dịch nhiều khi tôi phải dùng đến biện pháp châm chước và cử tuyển những cháu vùng xôi vùng xa vào list, dù có một vài cuốn không thật ưng ý. Riêng năm nay tỉ lệ chọi chắc ngang thi vào đại học Bắc Kinh ư?, các siêu sao ùn ùn hiện ra trước mặt thét lớn: Không chọn em thì còn chọn ai? Continue reading Top 20 văn học dịch 2018

Văn học Việt Nam 2018: Dấu ấn, Hay Ấn mãi không ra dấu?

Năm nay làng nhà ta cũng có chút rộn: nào Nguyễn Ngọc Tư đoạt giải thưởng văn học LiBeraturpreis và ra tập truyện mới, nào Tuổi 20 bao năm lưu lạc xứ người của Nguyễn Huy Thiệp giờ áo gấm vinh quy, nào cuộc thi Văn học tuổi 20 lần thứ 6 khai quật được một loạt tác giả trẻ viết lạ. Câu hỏi sau rốt khi khép lại cuối năm, lại chỉ giản dị là: thế có cuốn nào hay, cho anh em ta liền tay hốt? Continue reading Văn học Việt Nam 2018: Dấu ấn, Hay Ấn mãi không ra dấu?

Đọc Lưng rồng – Bóng đè và những truyện mới… theo công thức toán!

Hai thập niên trở về trước, phê bình văn chương tại Việt Nam thực sự là một công việc đơn giản khi một tác phẩm hay thường gắn liền với một vài cụm từ không mấy đẹp đẽ như “kiểm duyệt”, “cấm xuất bản”, “thu hồi”. Tính thuyết phục của những con chữ ấy còn được tăng lên đáng kể nếu vị tác giả “bị kết án” được thể nghiệm sáng tác trong các không gian mới như: nhà tù, chốn lưu vong hoặc giản đơn là “được” giam lỏng trong căn nhà của họ. Continue reading Đọc Lưng rồng – Bóng đè và những truyện mới… theo công thức toán!

Đốn hạ: Buổi hoàng hôn của những thần tượng

Đọc Bernhard luôn có liên tưởng về một người sơn nền nhà. Người đó lê chổi sơn tới tất cả mọi hóc hẻm trong căn phòng, và đến cuối cùng, tự nguyện nhốt chính mình vào một góc phòng, hai chân đứng trên diện tích tối thiểu sơn chưa quét tới, và để rốt ráo, tự quét sơn lên chính mình, chấp nhận mọi sự khó chịu nhất để hạ nhục bản thân. Dường như tất cả những hằn học nhằm vào người khác chỉ là nền để sỉ vả bản thân, rằng: anh thậm tệ ghê tởm cùng cực nhưng tôi còn buồn nôn hơn cả anh. Continue reading Đốn hạ: Buổi hoàng hôn của những thần tượng

28: Giữa chó và người

Cách kể chuyện từ ngôi thứ ba, không có nhân vật nào thật sự là chính; cách cắt cảnh nhanh và đột ngột, các đường dây liên hệ từ nhân vật này sang nhân vật khác của Jeong You-Jeong tạo cho  người đọc cái cảm giác đang xem một series phim truyền hình. Thú vị ở chỗ, nếu bạn xem nhiều phim truyền hình Hàn Quốc, đâu đó bạn sẽ nhận ra các vệt hóm hóm, có xu hướng lãng mạn, nhất là khi tác giả kể về mối quan hệ tình cảm từ ghét thành yêu giữa anh thú y và chị nhà báo, và giữa con chó hoang và chị chó nhà. Dù cho sống chết nguy cấp kiểu gì, yêu thì vẫn cứ phải yêu, thoát làm sao cho được tấm lưới của ái tình, hả em. Continue reading 28: Giữa chó và người

Linda Lê: Người chết viết văn

Linda Lê cũng là người dẫn lối đưa tôi trở về đọc văn học Việt. Trước tôi vốn ít đọc bởi cứ thấy cây đa giếng nước là ngán tận họng. Ở Linda Lê, cô cũng chẳng thiếu những cảnh ấy, nhưng rõ ràng, câu chuyện dù quen thuộc tưởng đến ngán, nhưng qua tay một “cao thủ”, vẫn có những ý vị riêng. Continue reading Linda Lê: Người chết viết văn

Top 10 văn học dịch nửa đầu 2018

Văn học dịch nửa đầu 2018, rực rỡ như mọi khi, nuốt chửng văn học trong nước, như mọi khi. Trăm hoa đua nở, trăm nhà ra sách: từ kinh điển tới đương đại, từ Đông sang Tây, sách ra không kịp mua, chứ đừng nói đến kịp đọc. Xuất bản Việt Nam những năm gần đây tự hào là một trong những nơi biên dịch tốc độ thần sầu, nhiều khi song song, hoặc chỉ chậm sau bản gốc vài tháng. Đó là còn chưa kể vô số in lại, mà hoành nhất hạng là Cái trống thiếc của Gunter Grass, mặc áo vải, trị giá 300 bìa đậu phụ. Continue reading Top 10 văn học dịch nửa đầu 2018

Lại chơi với kitsch

Kundera, một con người chống kitsch kịch liệt bằng cả sức bình sinh, chính Kundera ấy, quá hiểu dù khinh miệt kitsch thế nào thì nó vẫn luôn là yếu tố “bất khả phân ly của kiếp sống con người”. Đời nhẹ khôn kham, với tôi, là một cuốn tiểu thuyết chơi với kitsch, một cách khéo léo, lừa lọc, và đầy nguy hiểm. Continue reading Lại chơi với kitsch

Nhảy, hay không nhảy, đó là vấn đề

“Không có nơi nào tạo nhiều cảm hứng nhảy lầu hơn là cái ban công nhà tôi.” Tôi ngồi đây chờ cơn bão tới, cuốn tiểu thuyết thứ hai của nhà văn trẻ Nguyễn Hải Nhật Huy bắt đầu đầy ấn tượng như thế. Tác phẩm thứ 2 của Nguyễn Hải Nhật Huy cho thấy một sự lên tay rõ rệt trong kỹ năng viết, độ sâu của tư tưởng, lẫn cách xây dựng nhân vật và phạm vi câu chuyện. Continue reading Nhảy, hay không nhảy, đó là vấn đề

Cái gì còn tiếp?

Tham vọng thoát khỏi những tiểu thuyết về chiến tranh Đông Dương 1955-1975 xưa cũ của Trọng Khang được thể hiện ngay từ cách đặt nhan đề cho hai cuốn tiểu thuyết của mình. Chính vì vậy, có thể nói Những vọng âm nằm ngủ là một tiểu thuyết xếp vào loại có ít “mùi máu” và “khói súng” so với các tiểu thuyết chung đề tài. Thay vào đó, cuốn tiểu thuyết này tập trung vào những “vi sử” vốn ít được các nhà văn có kinh nghiệm và trải nghiệm về chiến tranh quan tâm hay nhắc tới: thân phận của những công dân Hoa Kỳ tại Việt Nam, cuộc đời của những tình báo nhị trùng dưới chế độ Việt Nam Cộng hòa, kết cục của tình yêu dị chủng Hoa Kỳ-Việt Nam, cuộc sống của những nữ thuyền nhân và trẻ em trong thời kỳ hậu chiến vv. Continue reading Cái gì còn tiếp?

“Sống đứng còn hơn chết quỳ”

Bẫy-22 là một trại điên vui nhộn nơi không ai tự nhận mình điên và tất cả đều nghĩ người khác điên và lần lượt các nhân vật đều bị các nhân vật khác gọi là điên, mà trùm cuối của điên chính là Yossarian. Với 228 từ điên, với nhân vật liên tục kết cho nhau là điên, nào “các anh điên rồi,” “bọn họ toàn những kẻ điên,” nào “bệnh điên rất dễ lây lan,” nào “Clevinger nghĩ Yossarian điên,” “McWatt bị điên,” “Nately cũng điên không kém,” “Orr cũng là một trong mấy gã điên,” “Hungry Joe bị điên,” “Dubar bị điên,” “thượng sĩ White Halfoat nghĩ bác sĩ Daneeka bị điên.” Họ lần lượt vu cho nhau điên, thuyết phục nhau rằng mày điên, tao không điên. Continue reading “Sống đứng còn hơn chết quỳ”

Ngọt buồn man mác như con tê giác xưa

Tão docemente triste quanto um rinoceronte, câu thành ngữ cổ xưa của Xứ Bồ Đào, nói về sự biến mất sầu muộn và kỳ lạ của loài tê giác Iberia, dường như cũng trở thành linh hồn cho mọi câu chuyện Yann Martel chọn kể. Cuốn tiểu thuyết mới nhất của ông, Miền Non Cao Xứ Bồ Đào, một lần nữa, tiếp nối tinh thần cuốn sách trước đó, Cuộc đời của Pi, đặt con người trong vô vàn những tình thế ngặt nghèo nhất của cuộc sống, soi chiếu mình qua tấm gương của tổ tiên chúng ta, để thấy rằng điều gì mới thực sự quan trọng nhất, và rồi sẽ còn lại sau cuối giữa kiếp người buồn bã mà ngọt ngào này? Continue reading Ngọt buồn man mác như con tê giác xưa

Mặc Đỗ & Huỳnh Phan Anh: Những tài năng đa dạng

Mặc Đỗ và Huỳnh Phan Anh tuy không cùng độ tuổi cũng chưa từng là những người đồng hành nhưng sự nghiệp văn chương của họ có khá nhiều nét tương đồng. Họ đều là những tài năng đa dạng: sáng tác, tiểu luận, phê bình, dịch thuật… mà nổi bật nhất là họ đã mang đến cho độc giả Việt nhiều tác phẩm dịch thuật giá trị. Cả hai đều là những thủ lĩnh văn nghệ của thời mình khi tạo lập và khởi xướng các nhóm văn chương với dấu ấn rõ nét. Continue reading Mặc Đỗ & Huỳnh Phan Anh: Những tài năng đa dạng