Hoạt động của Zzz Review năm 2022
được sự hỗ trợ của Viện Goethe

Tiểu luận về ANTIGONE ở Việt Nam

Theo dõi Zzz Review năm bữa nửa tháng của chúng tôi
Thời gian đọc: 8 phút

(Hội thảo “Antigone‘” do Viện Goethe và Zzz Review đồng tổ chức tháng 4/2021, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện về Antigone của Viện Goethe.)

Lời nói đầu

Vở kịch Antigone được Sophocles viết vào thời Hy Lạp cổ đại cách đây khoảng 2462 năm. Đây có vẻ như là một khoảng thời gian rất dài. Nhưng thật ngạc nhiên là nhiều khía cạnh của vở kịch này vẫn còn đáng để người ta suy ngẫm ngay cả trong xã hội Việt Nam đương đại.

Chẳng hạn có những sự tương đồng giữa Antigone với những nữ anh hùng trong lịch sử cũng như sự tương đồng của vở Antigone với Truyện Kiều. Ở trung tâm của cả hai tác phẩm là hình tượng nhân vật nữ mạnh mẽ, đứng ra gánh vác lấy việc mà nàng cho rằng cần phải làm ở thời điểm khủng hoảng, cùng với những quan niệm về tôn giáo, số phận, cũng như những suy tư về chuyện thế nào là một cuộc đời đúng đắn trong lẽ công bằng và phẩm giá.

Chính vì vậy, đọc lại Antigone trong bối cảnh ngày nay, độc giả có thể bị thách thức bởi một loạt câu hỏi: Từ lịch sử văn hóa Việt Nam có những nhân vật sự tích nào tương tự với Antigone? Vai trò và hình ảnh của người phụ nữ được truyền tải trong Antigone như thế nào? Antigone khác với Truyện Kiều ở điểm nào? Tại sao Antigone lại phải chết? Những chủ đề khác nào ẩn trong tác phẩm văn chương thế giới này có thể được giải mã trong bối cảnh hiện tại?

Trên đây là những câu hỏi thôi thúc các đạo diễn sân khấu tìm tòi những cách thức mới trình hiện Antigone trên sân khấu. Các câu hỏi này cung cấp bối cảnh cho những bài tiểu luận này, những bài viết được phát triển từ hội thảo Antigone diễn ra tại Viện Goethe ở Hà Nội trong hai ngày 23 và 24 tháng 4 năm 2020 do Viện Goethe và Zzz Review đồng tổ chức.

Những bài luận là nỗ lực của những người viết để ngắm nhìn và soi rọi viên ngọc quý này của văn chương châu Âu cũng như văn chương Thế giới từ các góc tiếp cận khả dĩ và đa dạng: luật pháp, lịch sử, chính trị, văn chương, nữ quyền… nhằm mục đích đào sâu thêm những lớp nghĩa tiềm tàng trong việc diễn giải vở kịch Antigone cho sân khấu Việt Nam, và để gắn kết Antigone với những vấn đề rất quan yếu đối với đời sống và môi trường xã hội của mình: tình thân trong đối lập với sự tuân phục luật pháp, sự độc lập của cá nhân trong mối quan hệ với nhà nước, quyền lực và sự lạm dụng quyền lực, sự công chính và ý nghĩa của tồn tại bản thể.

Viện Goethe và Zzz Review

 

 Mục lục

Toàn bộ các bài viết có thể được download dạng PDF hoặc epub.

Những người tham gia

Kevin Hart là Giảng viên của Đại học Fulbright Vietnam. Trước khi gia nhập Fulbright, ông là giảng viên thỉnh giảng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh. Trước khi đến Việt Nam, ông tham gia giảng dạy văn chương, khoa học nhân, và hùng biện tại trường Đại học California, San Diego, nơi ông làm luận án tiến sĩ trong lĩnh vực văn học so sánh, cũng như tại trường Đại học Fordham ở New York, nơi ông lấy bằng Thạc sĩ ngành Ngữ văn. Tại Fulbright, ông là điều phối viên chính chịu trách nhiệm phát triển chương trình Nghiên cứu Văn học. Nghiên cứu của ông tập trung vào tiểu thuyết của thế kỷ 20 cũng như sự giao thoa giữa nghiên cứu văn học với nghiên cứu xã hội học, nghiên cứu tự nhiên và các lý thuyết thiết kế kiến trúc. Ông cũng nghiên cứu về lý thuyết dịch thuật và ứng dụng, tập trung vào các tác giả viết bằng tiếng Anh, tiếng Nga và tiếng Pháp. Các công trình nghiên cứu của ông gần đây được đăng trên các tạp chí James Joyce Quarterly, The Journal of Studies in the English Language, và Irish Studies Review. Gần đây ông đã có tham luận trình bày tại Hội nghị của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) Conference cũng như tại Hội nghị của Trường đại học Leuphana University về chủ nghĩa cá nhân trong văn hóa hiện đại. Ông còn tham gia dạy tiếng Anh miễn phí cho trẻ em nghèo ở Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bến Tre.

Trần Kiên hiện là Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội. Ông cũng là giảng viên tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Giảng viên kiêm nhiệm, Đại học Glasgow, Vương Quốc Anh. Thành viên Hội đồng Khoa học Luật học, NAFOSTED. Ông lấy bằng tiến sỹ và thạc sỹ luật tại Đại học Glasgow, Vương quốc Anh vào các năm 2015 và 2010. Trước đó, ông đã hoàn thành chương trình cử nhân luật chất lượng cao tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2007. Ông cũng là chuyên gia tư vấn cho nhiều tổ chức trong nước và quốc tế.

Vũ Đức Liêm Giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; hiện đang hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh ngành Lịch sử Đông Nam Á tại Đại học Hamburg (CHLB Đức), học bổng của Quỹ Trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD); giai đoạn 2010-2012, nhận học bổng của Quỹ Rockefeller cho chương trình Thạc sĩ Nghiên cứu Đông Nam Á tại Đại học Chulalongkorn (Thái Lan), và thực tập sinh sau đại học tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS). Lĩnh vực nghiên cứu chính: Lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á sơ kì hiện đại, với các công trình được xuất bản trên tạp chí và sách biên tập như tạp chí Cross-Currents (Đại học California, Berkeley), và nhà xuất bản NIAS (Đan Mạch), BpB (CHLB Đức), và Manchester University Press (sắp in).

Đỗ Linh tốt nghiệp Cử nhân văn chương Đại học Massachusetts – Boston và một số khóa học về điện ảnh ở Việt Nam. Bà đã và đang làm việc toàn thời gian hoặc cộng tác với nhiều ấn phẩm Anh ngữ trong nước như VietnamNet Bridge, Thanh Nien News, Tuoi Tre News, Sai Gon Giai Phong News, The Saigon Times Daily, Mon Ngon Vietnam, The Vietnam Literature Review, VNExpress InternationalThe Vietnam News. Bà cũng là một dịch giả tự do và hiện đang tham gia nhóm dịch cuốn Gender Trouble của tác giả Judith Butler cho NXB Phụ nữ.

Lê Nguyên Long lấy bằng Thạc sĩ chuyên ngành Văn học nước ngoài năm 2004 tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, và hiện đang làm Nghiên cứu sinh, tập trung nghiên cứu tác giả Edgar Allan Poe của văn học Mỹ. Từ 2005 đến nay, ông là giảng viên Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã và đang phụ trách các học phần: “Văn học Hi Lạp – La Mã cổ đại và Phục hưng phương Tây”; “Văn học Bắc Mỹ – Mỹ Latin”, “Nhập môn văn học so sánh”, “Toàn cầu hoá và văn học di dân từ đầu thế kỷ XX đến nay”,… Trong khi chủ yếu giảng dạy và nghiên cứu với tư cách là chuyên gia được đào tạo trong lĩnh vực văn học phương Tây, đặc biệt là văn học Mỹ, gần đây, ông mở rộng mối quan tâm học thuật của mình tới mối quan hệ giữa Việt Nam và phương Tây từ thời kỳ thuộc địa tới giai đoạn chiến tranh Đông Dương cho đến kỷ nguyên toàn cầu hoá hiện nay. Ông quan tâm tới các chủ điểm lí thuyết như lí thuyết hậu thuộc địa, nghiên cứu dịch thuật, lí thuyết chủ thể, và tâm phân học Lacan.

Nguyễn Thị Minh tốt nghiệp Thạc sĩ (2010) và Tiến sĩ (2019) Ngữ Văn tại Đại học Sư phạm THCM và hiện đang giảng dạy tại Khoa Ngữ Văn. Hướng quan tâm chính của bà là nghiên cứu so sánh văn học và điện ảnh từ lý thuyết giới, chủ thể và kí hiệu học. Bà là học giả thỉnh giảng tại University of Oregon (2018), đã tham gia các hoạt động hợp tác, nghiên cứu tại Nhật Bản (2017, 2019) và Mỹ (2017-2020), tham gia tổ chức và trình bày báo cáo tại nhiều hội thảo trong và ngoài nước. Bà là người đầu tiên dịch Hannah Arendt ra tiếng Việt, là người đầu tiên dịch và giới thiệu Judith Butler ở Việt Nam, cũng là dịch giả và đồng dịch giả của nhiều ấn phẩm triết học, nghiên cứu văn hóa, khoa học xã hội. Bà cũng là người đồng sáng lập The Ladder – Không gian học thuật cho cộng đồng, một không gian kết nối, chia sẻ của những người yêu mến tri thức, với mong muốn làm cho các tri thức hàn lâm trở nên gần gũi và đến với tất cả mọi người, đặc biệt là giới trẻ ở Việt Nam.

Nguyễn Quyên là đồng sáng lập và chủ biên tạp chí Zzz Review, một tạp chí phê bình văn học online phi lợi nhuận ở Việt Nam, và là biên tập viên cho Việt Nam ở tạp chí văn học Asymptote Journal. Bà tốt nghiệp cử nhân văn chương ở đại học Quốc Gia, Hà Nội vào năm 2006. Bà lấy bằng tiến sĩ văn chương Anh ngữ ở đại học Nanyang Technological University ở Singapore với luận án về James Joyce. Lĩnh vực nghiên cứu mà bà quan tâm bao gồm lý thuyết văn học, James Joyce, văn học Ireland, chủ nghĩa hiện đại, chủ nghĩa hậu hiện đại, dịch thuật học, và văn chương đương đại. Các công trình nghiên cứu của bà đã được in trong sách do nhà xuất bản Palgrave Macmillan xuất bản. Bà cũng là dịch giả Anh-Việt có hơn 14 năm kinh nghiệm; các bản dịch đã xuất bản của bà bao gồm, Mình nói chuyện gì khi mình nói chuyện tình của Raymond Carver (dịch chung), Chuộc tội của Ian McEwan, Middlesex của Jeffrey Eugenides.

Hoàng Phong Tuấn có bằng Thạc sĩ nghiên cứu văn học tại Đại học Sư phạm thành phố HCM năm 2006 và bằng Tiến sĩ Lí luận văn học tại Đại học Khoa học Xã hội nhân văn 2015. Ông hiện là giảng viên Lí luận văn học tại khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm thành phố HCM. Hướng nghiên cứu chính của ông là văn hoá đại chúng, diễn giải văn học và định chế xã hội. Ông đã xuất bản sách “Văn học, người đọc, định chế” (2017) và một số bài nghiên cứu liên quan đến các vấn đề lịch sử các quy ước và định chế trong tiếp nhận văn học ở Việt Nam, truyền trông đại chúng và viết lại kí ức chiến tranh. Ông hoàn tất dự án ba năm (2018-2021) về nghiên cứu tiếp nhận văn hoá đại chúng Nhật Bản ở Việt Nam do Japan Foundation tài trợ. Các nghiên cứu đang tiến hành liên quan đến ý hệ và tiếp nhận văn học, không gian công và diễn giải văn học ở Việt Nam.

 

Bản quyền bản tiếng Việt © Viện Goethe và Các tác giả

viện gớt logo

Chấm sao chút:

Đã có 3 người chấm, trung bình 5 sao.

Hãy là ngôi sao đầu tiên của chúng tôi <3

Người góp chữ

Theo dõi Zzz Review năm bữa nửa tháng của chúng tôi

Be the first to comment

Bạn nghĩ sao?

%d bloggers like this: