“Sci Fi chỉ chờ người đọc nữa thôi”: Phỏng vấn ngắn Long Nguyễn (Bookism)

Theo dõi Zzz Review năm bữa nửa tháng của chúng tôi
Thời gian đọc: 7 phút

(Bài viết thuộc Zzz Review số 7, 21-1-2020)

Với 14 đầu sách dịch đã xuất bản trong vòng 4 năm ở các nhà xuất bản khác nhau (chưa kể n cuốn ém hàng), Long Nguyễn hẳn đứng vào hàng năng suất nhất trong số dịch giả đang hoạt động tại Việt Nam hiện tại. Nhiều người sẽ biết thêm anh là người sáng lập kiêm chủ tịch kiêm dịch giả duy nhất kiêm thiết kế kiêm (đôi khi) shipper đi xe đạp của Bookism, công ty sách gần-như-một-người chỉ chuyên về khoa học viễn tưởng, từ lúc ra đời vẫn đều đặn và bền bỉ cho ra một đầu sách mỗi năm, trong đó đáng kể nhất có Trạm tín hiệu số 23 của Hugh Howey và Sáu đợt thức tỉnh của Mur Lafferty. Một cơ số người nữa sẽ biết anh là admin Hội thích truyện Sci Fi, một group (kín) trên Facebook mà có lẽ là nỗ lực chính thức duy nhất ở Việt Nam nhằm quy tụ những người có chung sở thích này. Nhưng chắc ít người biết rằng Long Nguyễn ngay sau khi tốt nghiệp ngôi trường Ngoại thương danh giá, đã lập tức chọn con đường làm sách indie của một dòng sách khó nhằn, mà rất nhiều khi giống như đứng hét giữa đồng hoang. Mời các bạn theo dõi cuộc trò chuyện ngắn với đại diện nổi bật của thế hệ fan khoa học viễn tưởng trẻ ở Việt Nam (nếu có) này.

Zzz Review

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Được biết anh vốn tốt nghiệp ngành kinh tế, duyên cớ nào khiến anh xoay sang một công việc trái ngược và rất thiếu tính kinh tế như làm sách?

LONG NGUYỄN

Từ đầu mình cũng có muốn làm kinh tế đâu, nhưng hai cụ bảo học. Mà cấp 3 ngu ngơ thì có biết cái gì đâu, cứ ừ hử nộp đơn, xong tính sau <(“). Về sau thì đơn giản là thấy học kinh tế ngu quá, xong còn trong môi trường mà thiên hạ xung quanh nhà nhà khởi nghiệp, người người mở shop nên cũng muốn bắt chước. Nghe không hào nhoáng lắm nhưng câu chuyện là thế đó <(“).

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Nghe đồn Bookism được thành lập bởi một nhóm bạn chỉ có ba người vừa tốt nghiệp ra trường vào thời điểm khi các nhà sách online bắt đầu bão hòa (2015), lại chuyên về một mảng kén người đọc như khoa học viễn tưởng, điều gì đã khiến team đi tới quyết định đó? Xin anh chia sẻ một số câu chuyện về buổi đầu khởi nghiệp và hiện tình của Bookism.

LONG NGUYỄN

Bruv, nhóm 3 người chưa tốt nghiệp <(“). Team đi đến quyết định đó bởi vì… mình quyết <(“). Như đã nói ở trên, mình rất ngu kinh tế, thế nên chẳng tính toán gì cả, cứ nghĩ bụng thích là làm, và sau đó dụ khị bạn bè làm theo.

Các doanh nhân tương lai à, đừng như Long <(“).

Tình hình hiện tại: đang hút máu founder mà sống. Rất cần thoughts & prayers  :'( (hoặc đơn hàng. Đặc biệt là đơn hàng <(“) )

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Ngoài Bookism, team còn mở Tạp chí Khoa học viễn tưởng của fan Việt Nam (SFVN) ra hàng tháng được 26 số từ 9/2016 tới 1/2019. Có thuận lợi và khó khăn gì khi duy trì một tạp chí thuần online, non-profit như vậy? Vấn đề bản quyền có phải là một trở ngại không? Nếu sau này khởi động lại SFVN, anh mong muốn có những cải tiến nào?

LONG NGUYỄN

Thuận lợi: tập được kỹ năng dàn trang các kiểu, và mò ra được các lỗi chính tả hay mắc để tống hết vào autocorrect <(“).

Khó khăn: thời gian. Mô phật, tốn thời gian kinh khủng, đặc biệt khi phải sửa lỗi và giục người dịch cùng :'(.

Bản quyền thực chất không phải là vấn đề, bởi vì các tác giả hỏi phát là họ ok ngay (hình như có mỗi 1 người duy nhất là bảo không được vì bị NXB giữ bản quyền). Cái khó nhất là tìm cho ra thông tin liên hệ của họ. Lạy thánh Allah, có rất nhiều truyện hay mà phải bỏ qua đơn giản bởi vì không thể mò ra web cá nhân hay email hay bất kỳ cái gì của tác giả cả. Chủ biên của những trang/tạp chí đăng truyện gốc thì chỉ có thể hỏi xin phép tổng thể để xem hợp đồng của họ với tác giả có cấm gì không thôi, chứ tháng nào cũng mail mè nheo xin contact tác giả thì hơi quá.

Nếu sau này khởi động lại thì chỉ mong là Google-chan đã đủ khôn để hard carry team, còn đâu thì chưa nghĩ ra có gì cần thêm bớt hay thay đổi cả.

Bìa SFVN số 07
Bìa tạp chí SFVN số 7.
Bản lưu trữ đầy đủ 26 số
SFVN đã ra mắt có thể tìm thấy ở đây: http://bit.ly/sfvn1-26

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Từ góc độ người làm sách, anh thấy tiếp nhận của bạn đọc đối với dòng sách này như thế nào, trong tương quan với các thể loại khác? Liệu có thể nói đến một cộng đồng người đọc sách khoa học viễn tưởng ở Việt Nam hay không? Và nếu có, thì diện mạo cộng đồng đó như thế nào?

LONG NGUYỄN

Độc giả của dòng Sci Fi nhà ta hiện hơi giống độc giả nhà Tây giai đoạn 40-50: đại đa số có định kiến thâm căn cố đế với dòng này, “biết” chắc như đinh đóng cột nó là như thế nào. Phần đông mọi người đọc Sci Fi sẽ đọc nó vì yếu tố phi Sci Fi nào đấy, chẳng hạn vì thấy nó có phiêu lưu, thấy có yêu đương tuổi hồng, hoặc đơn giản là thấy ai cũng đọc nên cần đọc cho hợp “mốt”. Đọc kiểu đấy cũng chẳng có gì đáng chê trách cả, chỉ có điều nó không có lợi cho sự phát triển của Sci Fi vì người ta tìm đến với hy vọng nó sẽ có những thứ của dòng khác, không phải vì nó… là Sci Fi. Hãy tưởng tượng thế giống như vào một quán cà phê vì thấy có một cô vú to (hoặc một bro sáu múi) ngồi trong đấy. Quán tất nhiên vẫn có lợi vì người ngắm vú/múi vẫn gọi đồ, nhưng vị khách đó sẽ không trung thành với quán vì cà phê của họ, và về sau sẽ không quay lại quán nữa trừ khi lại thấy vú/múi trong đấy.

Để dòng Sci Fi phát triển thì cần một thành phần nòng cốt quan tâm hẳn đến dòng này và chủ động đi tìm đọc các tác phẩm trong dòng đó bởi vì nó là Sci Fi. Vấn đề là hiện số lượng này còn rất nhỏ, và ít người bỏ công làm “evangelist” (đại khái là quảng bá về Sci Fi và dụ dỗ người khác bập vào nó), thế nên Sci Fi đang đi hơi bị ì ạch.

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Đối với độc giả phổ thông, sách khoa học viễn tưởng với những vấn đề như người ngoài hành tinh, du hành vũ trụ, các kiến thức khoa học cao siêu… thường bị coi là xa lạ, khó hiểu, đọc không vào… còn với người sành sách lại thường bị đánh giá là hời hợt, viển vông, không thực tế. Theo anh, giá trị của sách khoa học viễn tưởng nằm ở chỗ nào? Và anh có gợi ý nào cho những người muốn tìm hiểu sâu hơn về thể loại này hay không?

LONG NGUYỄN

Việc một tác phẩm là Sci Fi sẽ không liên quan gì đến giá trị của nó cả. Nó giống với một thứ “nước hoa” tạo mùi hương đặc trưng cho tác phẩm, chứ không làm biến đổi bản chất cốt lõi của tác phẩm. Một cô gái thông minh có xịt Channel hay Axe lên người thì cũng vẫn là một cô gái thông minh. Tương tự, một tác phẩm đả kích phân biệt chủng tộc xúc động có lấy bối cảnh ở Mỹ ngày hôm nay hay trên tàu vũ trụ 200 năm sau thì giá trị xã hội của tác phẩm vẫn không đổi. Xung đột cốt lõi vẫn như thế, nhân vật vẫn cứ phải vượt qua thử thách khó khăn, thông điệp tiềm ẩn vẫn cứ như vậy. Sci Fi hoàn toàn không thiếu bất kỳ thứ gì mà các dòng khác có, nó chỉ dùng một thứ nước hoa khác thôi.

Thậm chí có thể nói thứ nước hoa thương hiệu Sci Fi kia giúp tác phẩm tự do hơn hẳn, có thể dùng được những công cụ phi thường mà đời thực vô phương cung cấp (ít nhất tính đến thời điểm hiện tại) để đẩy xung đột lên cao trào, để tạo ra những trở ngại ngoài sức tưởng tượng và thử thách nhân vật, để hút người đọc với những kỳ quan độc nhất vô nhị mà chỉ có thể tồn tại một khi các định luật vật lý đã hơi bị bẻ cong một tí. Chẳng hạn, để truyền tải mối nguy mà biến đổi khí hậu mang lại, có gì hiệu quả hơn vẽ ra một thế giới nơi sông nguồn đã khô cong, và con người phải ăn thịt lẫn nhau để sống sót vì thú vật đã chết hết cả rồi không?

Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về thể loại này thì không gì hơn ngoài: đọc. Thích triết lý sâu sắc ấy ư: 451 độ F. Thích hành động kịch tính ư: Đấu trường sinh tử. Thích cười sặc nước miếng ư: Người về từ Sao Hỏa. Thích khóc khô nước mắt ư: Hoa trên mộ Algernon. Thích khám phá bí ẩn tìm kẻ giết người ư: Sáu đợt thức tỉnh… Đã có rất nhiều tác phẩm Sci Fi đủ sức phục vụ mọi khẩu vị hiện đang có trên thị trường, chỉ chờ được người đọc nữa thôi.

À và tất nhiên nghe bảo tham gia group Hội thích truyện Sci Fi cũng là liệu pháp làm quen rất tuyệt vời nữa <(“).

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Các đầu sách dịch của anh rất được bạn đọc trẻ yêu mến vì lối hành văn tự nhiên, linh hoạt và gần gũi với thực tế của họ. Theo anh, thế hệ lớn lên từ Internet và mạng xã hội hiện giờ có ưu thế gì hơn các thế hệ trước trong việc tiếp cận khoa học viễn tưởng thế giới?

LONG NGUYỄN

Cái ưu lớn nhất của thế hệ hiện tại là thông tin và khả năng tiếp cận thông tin. Tất cả mọi thứ đều nằm sẵn trên mạng, và gần như không tốn tí phí nào để truy cập (không kể tiền net + tiền điện <(“) ). Điều này giúp cho một khi đã muốn tìm hiểu thì lập tức có thể nhảy bộp vào luôn, thậm chí còn không cần dịch mông ra khỏi giường. Việc chia sẻ, bàn luận, tìm cạ cũng dễ dàng hơn hẳn, khi chúng ta đã có các bro như Zuckerberg dựng sẵn cơ sở hạ tầng rồi, chỉ cần vác biển đến cắm, thông báo ở đây có Sci Fi là đủ. Tất nhiên việc người ta có hứng muốn tìm hiểu hay dừng lại bên lán của mình hay không thì lại là chuyện khác <(“) depressed geek noises

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Dịch sách, Bookism, Hội thích truyện Sci Fi với rất nhiều bài review cập nhật tình hình xuất bản thế giới và hẳn một crash course kiến thức Sci Fi cơ bản. Anh thích vai trò nào nhất trong số đó? Và xin hỏi anh tổ chức thời gian như thế nào để làm được khối lượng công việc như vậy?

LONG NGUYỄN

Cái hay nhất không phải là review hay phổ cập kiến thức. Cái hay nhất là khi có cớ giải phóng con bitch trong người. Ít nhất Rian Johnson cũng đã làm được một việc có ích cho đời <(“).

Và SLEEP IS FOR THE WEAKKKKKKKKKK!

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Anh thích những tác phẩm khoa học viễn tưởng nào nhất? Và mong muốn sẽ được thấy những cuốn nào xuất hiện ở Việt Nam?

LONG NGUYỄN

Animorphs. Đừng dừng lại. Nữa đi. Ra đi, ra đi. Mạnh lên a… à mà thôi <(“).

Ngoài đó ra thì Becky Chambers. Bất kỳ cái gì Becky Chambers viết. Nhân danh Chúa lòng mề lành, tôi muốn được nhét bộ Wayfarers vào trong hòm tài liệu nghiên cứu học tập khẩn cấp của mình.

Animorphs
Bộ Animorphs. Ảnh của group Animorphs Việt Nam.

Chấm sao chút:

Đã có 0 người chấm, trung bình 0 sao.

Hãy là ngôi sao đầu tiên của chúng tôi <3

Người góp chữ

Long Nguyễn

<(")

Theo dõi Zzz Review năm bữa nửa tháng của chúng tôi

Be the first to comment

Bạn nghĩ sao?

%d bloggers like this: